Giàu từ nông nghiệp trên nền tảng số hóa

“Nông nghiệp số Việt Nam quyết tâm! Nông dân sung túc! Doanh nghiệp trường tồn! Đất nước phồn vinh”.

Nhìn từ góc độ công nghệ, sự “tinh vi trong nông nghiệp” là làm sao tạo ra những ứng dụng tối ưu hóa, làm sao để tạo ra chất lượng tốt nhất chứ số lượng hiện nay không còn là mục tiêu tối thượng.
Đó là quan điểm được ông Trương Gia Bình – Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp số Việt Nam, Chủ tịch Công ty Cổ phần FPT chia sẻ với Báo Nông nghiệp Việt Nam.

Thưa ông, năm 2016, ông có đưa ra khái niệm “Nông nghiệp số”. Và rồi, 3 năm sau, ông cùng nhiều doanh nghiệp thành lập Hiệp hội Nông nghiệp số. Vậy, có thể hiểu khái niệm Nông nghiệp số như thế nào?

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra một “áp lực” ứng dụng công nghệ mới trong tất cả các ngành kinh tế và nông nghiệp cũng là một trong những ngành chịu tác động mạnh mẽ ở hầu hết các công đoạn sản xuất.

Năm 2016, thuật ngữ này bắt đầu được giới công nghệ phổ biến ở Việt Nam, tuy nhiên, trên thế giới, việc ứng dụng khoa học công nghệ (số hóa) rất sớm đã mang lại hiệu suất rất ấn tượng và dường như bên cạnh ngành tài chính, chế tạo thì nông nghiệp lại là ngành đi nhanh nhất, hiệu quả rõ rệt nhất, nhiều giải pháp trong phát triển nhất.

Nếu quan sát kỹ thì việc ứng dựng công nghệ hiện đại để sản xuất nông nghiệp thực tế lại là giải pháp bắt buộc trong bối cảnh thiếu hụt nguồn nhân lực, yêu cầu từ thị trường với năng lực sản xuất quy mô lớn, và với Việt Nam – một quốc gia có tới gần 40% dân số thuộc độ tuổi lao động lao động thì ứng dụng công nghệ số lại là giải pháp tối ưu để phát triển nông nghiệp, đặc biệt trong xu thế chuyển đối số mạnh mẽ như hiện nay.

Với tôi, Nông nghiệp số không còn là khái niệm, mà nó chính là trách nhiệm, là mục tiêu, là giải pháp để thúc đẩy ngành nông nghiệp Việt Nam và lấy cảm hứng từ lịch sử lâu đời của ông cha ta để lại.

Trước đây và đến nay, ông luôn kêu gọi các doanh nhân trẻ khởi nghiệp bằng cách đầu tư vào nông nghiệp? Là một “ông trùm” về công nghệ, ông bắt đầu quan tâm tới nông nghiệp từ bao giờ và vì sao ông lại quan tâm tới lĩnh vực mà rất nhiều người e dè khi đầu tư?

Nhìn từ góc độ cơ hội của người trẻ, với nền tảng công nghệ và năng lực sáng tạo, các bạn sẽ thấy giờ đây vị trí “ông trùm” của mình không còn tồn tại, mà ở đó là những doanh nghiệp do các bạn trẻ khởi nghiệp thành công. Xét về góc độ thời gian, lứa tuổi như mình mất 20 năm để tìm thấy thành công thì thế hệ bây giờ chỉ mất có vài năm, vài tháng thậm chí vài tuần để đạt tới hiệu quả nhất định.

Ngoài ra, như chúng ta thấy, nông nghiệp vẫn luôn là nền tảng vững chãi của nền sản xuất, dư địa phát triển, cơ hội để sáng tạo thì không hạn chế, thị trường thì rộng lớn và phải khẳng định nếu chúng ta tìm hiểu đầy đủ về nhu cầu thị trường, công nghệ phù hợp… thì cơ hội thành công khi bắt đầu bằng nông nghiệp là an toàn và khả năng thành công cao.

Rõ ràng, đến nay không chỉ các doanh nhân trẻ khởi nghiệp từ nông nghiệp mà có nhiều “đại gia” đầu tư vào lĩnh vực được cho là khá rủi ro. Ông đánh giá gì về xu hướng này? Để việc đầu tư bền vững, hiệu quả thực thụ chứ không phải coi đó như một kênh “nhân đạo” thì những ông lớn đó phải làm gì?

Hơn ai hết họ đều nhìn thấy cơ hội nếu đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp khi thị trường ngày càng mở rộng, nhu cầu hàng hóa chất lượng cao đi theo tỷ lệ thuận với tăng trưởng kinh tế, áp lực sản xuất quy mô lớn và hàng loạt như hiện nay thì chỉ có những tập đoàn kinh tế lớn mới đáp ứng được, như vậy chúng ta sẽ thấy cơ hội rất lớn và rõ ràng,

Vườn cây trồng trong nhà kính tại Lâm Đồng cho chất lượng cao, sạch.
Khi quan tâm tới nông nghiệp, ngoài những tiềm năng, rõ ràng nông nghiệp Việt Nam còn nhiều điểm yếu, cản trở quá trình phát triển. Theo ông đó là gì, và phải giải quyết điều này như thế nào?

Số hóa nông nghiệp gắn liền với việc hiện đại hóa tất cả các khâu trong chuỗi sản xuất, chế biến, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm. Bởi vậy, để đảm bảo tính khả thi, đồng bộ thì nó đòi hỏi phải có đủ quy mô về vốn và mặt bằng. Vấn đề này hiện nay chỉ các tập đoàn lớn có thể giải quyết được. Cũng giống như tình trạng của các doanh nghiệp Việt Nam nói chung, các doanh nghiệp nông nghiệp phần lớn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ.

 Chính phủ có Nghị quyết số 30 năm 2017 về gói tín dụng 100.000 tỷ đồng từ nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại để cho vay phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch với lãi suất phù hợp, thấp hơn từ 0,5 – 1,5% so với lãi suất thị trường.

Tuy nhiên, cần có chính sách để huy động từ các nguồn vốn đầu tư khác từ các quỹ đầu tư, tổ chức, cá nhân cũng như xác lập quyền tài sản trên đất nông nghiệp, bao gồm cả nhà lưới, nhà màng, nhà kính, hệ thống tưới tiêu… để doanh nghiệp có cơ sở vay vốn, mở rộng và nới các tiêu chuẩn để cơ sở sản xuất nông nghiệp tiếp cận được nguồn vốn.

Đáp ứng yêu cầu sản xuất quy mô lớn, trong đó chính sách về tích tụ ruộng đất là một trong những vướng mắc lớn nhất, mặc dù Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp liên kết với hộ nông dân để hình thành những cánh đồng lớn trên cơ sở tích tụ và tập trung ruộng đất.

Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản dưới luật đã bước đầu tạo điều kiện thuận lợi hơn, ưu tiên và ưu đãi hơn cho doanh nghiệp khi liên kết với người nông dân xây dựng cánh đồng lớn, thúc đẩy nhanh hơn quá trình tích tụ và tập trung ruộng đất trong nông nghiệp.

Nhưng quá trình này vẫn chậm chạp, không đạt mục tiêu kỳ vọng và cần những giải pháp thỏa đáng để phát triển hiệu quả thị trường quyền sử dụng đất thứ cấp và tài sản trên đất, đồng thời với việc thực hiện chính sách hạn điền linh hoạt trong nông nghiệp và nông thôn.

Ông từng nói, nông nghiệp là ngành tinh vi nhất trong tất cả các ngành? Ông có thể cắt nghĩa rõ hơn về vấn đề này?

Bởi giá trị của nông nghiệp là tạo ra thực phẩm, những chất liệu chạm đến những giá trị tinh túy nhất của con người, sự tinh vi nằm trong chất lượng, nó gắn với kỹ năng hưởng thụ của con người, không có bất cứ ngành nào có thể so sánh với nông nghiệp bởi giá trị mang tính độc nhất. Nhìn từ góc độ công nghệ, sự tinh vi trong nông nghiệp là làm sao tạo ra những ứng dụng tối ưu hóa, làm sao để tạo ra chất lượng tốt nhất chứ số lượng hiện nay không còn là mục tiêu tối thượng.

Tâm nguyện của ông là làm nông nghiệp theo cách riêng của mình. Có thể hình dung, đó là nền nông nghiệp như thế nào?

Đó là đưa nông nghiệp về đúng vị trí của nó, bản thể của nó, ứng dụng công nghệ để đơn giản hóa mọi quy trình, giải phóng sự phức tạp và lệ thuộc của ngành nông nghiệp với con người, môi trường… quay về với thiên nhiên và đảm bảo tính tự nhiên của nông nghiệp.

Trong buổi ra mắt Hiệp hội Nông nghiệp số (VIDA), ông khẳng định: Chúng ta sẽ làm nông nghiệp theo những cách chưa từng có, là quốc gia hiện đại nhất về ngành nông nghiệp, chứ không phải quốc gia chấp nhận đi sau. Ông là người có nhiều ý tưởng táo bạo, đôi khi ngoài sự tưởng tượng của nhiều người vào thời điểm ông nói. Chúng tôi tin tưởng và kỳ vọng rất nhiều vào điều đó, tuy nhiên vẫn muốn hỏi thêm, ý tưởng “làm nông nghiệp theo cách chưa từng có” là như thế nào? Và “hiện đại nhất về ngành nông nghiệp” có phải là điều xa vời khi chúng ta còn nhiều rào cản như đất đai sản xuất manh mún, trình độ đại đa số người làm nông nghiệp còn thấp… như hiện nay?

Nói như Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường tại Đại hội thành lập thì “Các doanh nghiệp đã rất thông minh khi chọn nông nghiệp để thực hiện mục tiêu số hóa, bởi bản thân nông nghiệp chính là một nền kinh tế thu nhỏ, nó liên quan đến rất nhiều các lĩnh vực khác như logistics, thương mại, sản xuất, khoa học công nghệ, chế tạo, chế biến…” và mục tiêu của VIDA ra đời nhằm hưởng ứng thiết thực Nghị Quyết số 50/NQ-BCT về cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0, và mục tiêu của Hiệp hội cũng chính là slogan của mình là “Giàu từ Nông nghiệp”.

Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Hanam Hitech – đơn vị thành viên tập đoàn VinaSeed.
“Nông nghiệp số Việt Nam quyết tâm! Nông dân sung túc! Doanh nghiệp trường tồn! Đất nước phồn vinh”.

Phát biểu khai mạc của ông Trương Gia Bình tại Đại hội thành lập Hiệp hội Nông nghiệp số Việt Nam nhiệm kỳ I (2019 – 2024)
VIDA ra đời không phải để tạo ra một sân chơi, mà là cùng nhau tạo ra những giá trị mới đóng góp cho nền nông nghiệp và kinh tế đất nước. Mục tiêu của VIDA hướng tới không phải là tập hợp sức lao động mà là tập hợp trí tuệ, nguồn lực, sáng tạo và đột phá, chúng tôi đang có những mô hình và sẽ hướng tới sự phát triển trên nền tảng liên minh, liên kết lấy tiêu chuẩn và điều kiện thị trường là mục tiêu để cùng nhau sản xuất tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, số lượng lớn, chỉ có như vậy mới đưa vị thế nông nghiệp của Việt Nam vươn cao.

Ngoài ra, chúng tôi nghĩ rằng những việc cần làm để hiện thực hóa những mục tiêu phải xuất phát từ cơ chế Công – Tư một cách hiệu quả để cùng giải quyết các rào cản như:

(1) Tính minh bạch và cập nhật của hệ thống pháp luật về đầu tư nước ngoài khi đầu tư công nghệ vào nông nghiệp Việt Nam.

(2) Vấn đề tích tụ đất đai để có thể triển khai công nghệ cao cho các khu vực sản xuất nông nghiệp thông minh, đặc biệt là yêu sản sản xuất quy mô lớn đáp ứng theo yêu cầu về số lượng và chất lượng của thị trường.

(3) Các chính sách ưu đãi, cơ chế hỗ trợ đủ hấp dẫn về miễn giảm thuế, miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất khi ứng dụng công nghệ cao cho đầu tư xây dựng các cánh đồng lớn, khu nguyên liệu tập trung, khu sản xuất nông nghiệp thông minh…

(4) Hoàn thiện về hạ tầng số cho nông nghiệp, đặc biệt là nguồn nhân lực số để các nhà đầu tư tin tưởng và đầu tư lâu dài tại Việt Nam.

Xin cảm ơn ông!

TTNSV: Nguồn Nông Nghiệp Việt Nam

 

“Chúng ta phải nghiên cứu khoa học công nghệ, để có thể thả một máy bay không người lái bay trên những thửa ruộng. Các thiết bị chuyên dụng sẽ tự chụp ảnh cánh đồng và trí tuệ nhân tạo tự đọc bức ảnh đó, phát hiện những vị trí có sâu.

Loại sâu đó trị bằng thuốc gì, liều lượng bao nhiêu, thì máy tính sẽ báo cho người nông dân biết, nên lượng thuốc bảo vệ thực vật có thể giảm đi hàng trăm lần”.

Ông Trương Gia Bình

No Comments
  1. Cheap cialis https://kertvbs.webgarden.com/

    Thanks a lot! Loads of stuff.

  2. swerbus.webgarden.com

    cialis 5 mg https://swerbus.webgarden.com/

    Fine data. Many thanks.

  3. canada pharmacies online https://gwertvb.mystrikingly.com/

    With thanks! Numerous info!

  4. cialis 5 mg https://canadian-pharmacies0.yolasite.com/

    Seriously loads of amazing info!

  5. drugstore online

    canadian pharmacy world https://pharmacy-online.yolasite.com/

    You suggested that really well.

  6. drugstore online https://kevasw.webgarden.com/

    Thank you! I appreciate it.

  7. cialis 5mg https://62553dced4718.site123.me/

    You actually stated that perfectly!

  8. cialis tablets https://site128620615.fo.team/

    Thanks! Plenty of data.

  9. best canadian pharmacies online https://selomns.gonevis.com/a-modified-age-structured-sir-model-for-covid-19-type-viruses/

    Thank you. Quite a lot of material!

  10. Cheap cialis https://fwervs.gumroad.com/

    Regards. Fantastic information!

  11. tadalafil https://trosorin.mystrikingly.com/

    You actually explained this well!

  12. canadian cialis https://generic-cialis-20-mg.yolasite.com/

    Nicely put. Thank you!

  13. cialis purchase online without prescription https://hemuyrt.livejournal.com/325.html

    Many thanks, A lot of information!

  14. buy cialis us pharmacy

    tadalafil tablets https://site373681070.fo.team/

    Cheers. Numerous content!

  15. cialis uk https://sehytv.wordpress.com/

    You revealed this wonderfully.

  16. Generic cialis tadalafil https://kerbgsw.mystrikingly.com/

    Whoa loads of valuable material!

  17. cialis 5mg prix https://kerbiss.wordpress.com/2022/04/27/14/

    Superb forum posts. Thanks.

  18. cialis 5mg https://kertubs.mystrikingly.com/

    You have made your stand pretty well.!

  19. pharmacy

    canadian pharmacy online https://canadian-pharmaceuticals-online.yolasite.com/

    Incredible a good deal of amazing knowledge.

  20. cialis tablets australia https://deiun.flazio.com/

    Beneficial content. Cheers.

  21. kertyun.flazio.com

    cialis generic https://kertyun.flazio.com/

    Thanks a lot. Numerous data!

  22. kerbnt.flazio.com

    cialis 20 mg best price https://kerbnt.flazio.com/

    You definitely made the point!

  23. cialis 20 mg http://ime.nu/cialisonlinei.com

    Perfectly spoken really. !

  24. Canadian Pharmacy USA

    most reliable canadian pharmacies https://womed7.wixsite.com/pharmacy-online/post/new-ideas-into-canada-pharmacies-never-before-revealed

    Incredible tons of amazing material!

  25. online pharmacies

    canada viagra https://kerntyast.flazio.com/

    Information clearly regarded..

  26. cialis 20mg prix en pharmacie https://gewrt.usluga.me/

    Whoa a lot of valuable tips!

  27. tadalafil without a doctor’s prescription https://pharmacy-online.webflow.io/

    Thanks, I like it.

  28. cialis without a doctor’s prescription https://canadian-pharmacy.webflow.io/

    Regards. Ample forum posts.

  29. tadalafil generic https://site273035107.fo.team/

    Great posts. Thank you.

  30. most reliable canadian pharmacies https://site656670376.fo.team/

    You actually said that perfectly.

  31. site561571227.fo.team

    tadalafil 20mg https://site561571227.fo.team/

    You actually expressed it adequately.

  32. site102906154.fo.team

    cialis online https://site102906154.fo.team/

    You said this fantastically.

  33. cialis generico https://hekluy.ucraft.site/

    Fantastic info. Thanks!

  34. online cialis https://kawsear.fwscheckout.com/

    Nicely put. Thanks!

  35. hertnsd.nethouse.ru

    cialis from canada https://hertnsd.nethouse.ru/

    You actually stated this terrifically!

  36. cialis from canada https://uertbx.livejournal.com/402.html

    Superb postings. Appreciate it!

  37. cialis prices https://lwerts.livejournal.com/276.html

    Fantastic postings. Many thanks.

  38. online pharmacy canada https://avuiom.sellfy.store/

    You actually explained this adequately.

  39. tadalafil https://pharmacies.bigcartel.com/

    Thanks a lot. Numerous facts!

  40. generic for cialis https://kwersd.mystrikingly.com/

    You have made your point quite clearly!.

  41. canadian pharmacies https://gewsd.estranky.sk/clanky/drugstore-online.html

    Thanks a lot. Ample info!

  42. canada rx http://site592154748.fo.team/

    You made your stand very nicely..

  43. cialis generic http://aonubs.website2.me/

    Great stuff. Regards.

  44. Cheap cialis https://dkyubn.bizwebs.com/

    Helpful material. Thanks!

  45. cialis without a doctor’s prescription https://asebg.bigcartel.com/canadian-pharmacy

    You actually mentioned this terrifically!

  46. online drug store https://disvaiza.mystrikingly.com/

    You expressed this wonderfully.

  47. pharmacy

    canadian pharmacies that are legit https://swenqw.company.site/

    Nicely put. Many thanks!

  48. drugs for sale

    canadian pharmacy online 24 https://kaswesa.nethouse.ru/

    Thanks! I appreciate this.

  49. cialis generic http://pamelaliggins.website2.me/

    Whoa loads of fantastic knowledge!

  50. pharmacy.prodact.site

    cialis tablets http://pharmacy.prodact.site/

    You have made your stand very nicely..

  51. online pharmacies

    pharmacy https://hub.docker.com/r/gserv/pharmacies

    Really lots of terrific information.

  52. hertb.mystrikingly.com

    tadalafil 20mg https://hertb.mystrikingly.com/

    Good material. Kudos!

  53. medication without a doctors prescription https://selera.mystrikingly.com/

    Useful data. Thanks!

  54. trust pharmacy canada

    canadian pharcharmy online https://ksorvb.estranky.sk/clanky/why-online-pharmacies-is-good-friend-to-small-business.html

    Seriously quite a lot of amazing facts!

  55. kwersv.proweb.cz

    tadalafil 20mg https://kwersv.proweb.cz/

    Regards. Useful information.

  56. Canadian Pharmacy USA

    canada drugs https://sdtyli.zombeek.cz

    You actually revealed it adequately.

  57. cialis from canada https://kwsde.zombeek.cz/

    Seriously quite a lot of useful advice!

  58. buy viagra usa

    canadian prescriptions online https://iercvsw.wordpress.com/2022/06/14/canadian-pharmacies-the-fitting-manner/

    Amazing data. Many thanks!

  59. site955305180.fo.team

    purchasing cialis on the internet https://site955305180.fo.team/

    Great forum posts. Regards.

  60. cialis uk http://site841934642.fo.team/

    You said it nicely..

  61. canadian pharmacy no prescription https://thefencefilm.co.uk/community/profile/hswlux/

    Amazing lots of good material!

  62. online cialis http://lwerfa.iwopop.com/

    You said it perfectly..

  63. herbsd.iwopop.com

    cialis purchase online without prescription http://herbsd.iwopop.com/

    Thanks a lot. Loads of advice!

  64. cialis from canada http://kawerf.iwopop.com/

    Seriously loads of great data!

  65. cialis 20mg prix en pharmacie https://www.divephotoguide.com/user/pharmaceuticals/

    Incredible a good deal of great information!

  66. northwestpharmacy https://www.formlets.com/forms/v7CoE3An9poMtRwF/

    You actually suggested it superbly!

  67. buy cialis online http://cialis.iwopop.com/

    You actually suggested it superbly!

  68. tadalafil tablets https://www.divephotoguide.com/user/Pharmacy

    Great write ups. Thanks!

  69. buy generic cialis https://pharmaceuticals.teachable.com/

    Nicely put. Regards.

  70. canadian pharmaceuticals online http://lsdevs.iwopop.com/

    Position certainly utilized..

  71. tadalafil 20 mg https://canadianpharmacy.teachable.com/

    Appreciate it. An abundance of forum posts.

  72. canadian pharmacies that ship to us https://agrtyh.micro.blog/

    You’ve made your point.

  73. drugstore online

    cialis from canada https://www.artstation.com/etnyqs6/profile

    With thanks! Numerous information.

  74. cialis online https://www.artstation.com/pharmacies

    Superb info. Thanks.

  75. cialis 5 mg https://kaswes.proweb.cz/

    Very good stuff, With thanks.

  76. buy viagra online usa https://kvqtig.zombeek.cz/

    Terrific material. Thanks.

  77. tadalafil 10 mg http://kwsedc.iwopop.com/

    Kudos! Plenty of stuff.

  78. canadian pharmacy king

    canadadrugs http://kwerks.iwopop.com/

    You said it very well.

  79. canadian drugs

    canadian online pharmacy https://drugscanada.teachable.com/

    You actually explained that wonderfully.

  80. selaw.flazio.com

    Cheap cialis https://selaw.flazio.com/

    Nicely put. Cheers!

  81. generic cialis https://gswera.livejournal.com/385.html

    Appreciate it, An abundance of material!

  82. canadian rx world pharmacy https://azuvh4.wixsite.com/pharmaceuticals-onli/post/london-drugs-canada

    Effectively spoken really. .

  83. cialis lowest price https://hub.docker.com/r/pharmacies/online

    Good information. With thanks!

  84. buy cialis online https://www.formlets.com/forms/N2BtJ3kPeJ3KclCw/

    Whoa tons of awesome knowledge!

  85. tadalafil 5mg https://www.divephotoguide.com/user/pharmacies

    Many thanks. A good amount of information.

  86. hkwerf.micro.blog

    tadalafil 5mg https://hkwerf.micro.blog/

    Good tips. With thanks!

  87. canada drugs https://canadian-government-approved-pharmacies.webflow.io/

    Very good write ups, Thanks a lot!

  88. tadalafil tablets https://kawerc.proweb.cz/

    You actually reported this really well!

  89. pedrew.zombeek.cz

    tadalafil 10 mg https://pedrew.zombeek.cz/

    Wonderful data. Thanks a lot.

  90. fermser.flazio.com

    cialis without a doctor’s prescription https://fermser.flazio.com/

    Appreciate it! A lot of tips!

  91. buy generic cialis https://canadapharmacy.teachable.com/

    Point certainly regarded!.

  92. purchasing cialis on the internet https://swebas.livejournal.com/359.html

    Kudos! Lots of forum posts.

  93. cialis tablets australia https://lawert.micro.blog/

    You definitely made your point.

  94. northwest pharmacy canada https://canadian-pharmacies.webflow.io/

    Kudos! I value this!

  95. cialis https://www.divephotoguide.com/user/drugs

    Thanks a lot. An abundance of advice!

  96. generic cialis https://hub.docker.com/r/dkwer/drugs

    You actually said it really well!

  97. online pharmacy

    highest rated canadian pharmacies https://form.jotform.com/decote/canadian-pharmacies-shipping-to-the

    Great postings. Cheers.

  98. canada drug

    canadian drugs https://linktr.ee/canadianpharmacy

    You stated this well!

  99. online prescriptions without a doctor https://kawers.micro.blog/

    Good data. Thank you.

  100. tadalafil 20 mg https://mewser.mystrikingly.com/

    Reliable content. Cheers!

  101. buy cialis uk

    tadalafil 5mg https://alewrt.flazio.com/

    Thank you! I like this.

  102. buy cialis delhi

    cialis 20 mg best price https://buycialisonline.fo.team/

    Regards, I enjoy it.

  103. Cialis tadalafil https://laswert.wordpress.com/

    Appreciate it! An abundance of facts.

  104. cialis 5mg https://kasheras.livejournal.com/283.html

    Nicely put. Thank you!

  105. buy tadalafil

    tadalafil https://kwxcva.estranky.cz/clanky/cialis-20-mg.html

    Amazing write ups. Thank you!

  106. buy cialis us pharmacy

    cialis 20mg prix en pharmacie https://tadalafil20mg.proweb.cz/

    Very good info, Kudos!

  107. online cialis https://owzpkg.zombeek.cz/

    You suggested this superbly.

  108. lasweb.iwopop.com

    cialis from canada http://lasweb.iwopop.com/

    You actually suggested this wonderfully.

  109. buy cialis cheap

    cialis tablets https://kalwer.micro.blog/

    With thanks, Fantastic stuff!

  110. tadalafil 10 mg https://www.divephotoguide.com/user/buycialisonline

    Truly quite a lot of good info.

  111. cialis tablets australia https://hub.docker.com/r/tadalafil/20mg

    Superb material. Kudos!

  112. tadalafil 5mg https://tadalafil20mg.webflow.io/

    Kudos. I value this!

  113. tadalafil https://kswbnh.nethouse.ru/

    Beneficial content. Thank you!

  114. buy tadalafil

    Cialis tadalafil https://www.formlets.com/forms/fpN4Ll8AEnDHBAkr/

    Kudos, I like it.

  115. cialis canada https://form.jotform.com/ogmyn/buycialisonline

    Many thanks. I value it!

  116. cialis generico online https://linktr.ee/buycialisonline

    Many thanks. Ample knowledge.

  117. Cheap cialis https://telegra.ph/Cialis-20mg-08-13

    Very good data. With thanks!

  118. tadalafil without a doctor’s prescription https://graph.org/Tadalafil-20mg-08-13

    Thanks a lot. Terrific information!

  119. cialis 5 mg https://kwenzx.nethouse.ru/

    Excellent write ups. Many thanks.

  120. dwerks.nethouse.ru

    cialis 20mg https://dwerks.nethouse.ru/

    Amazing a lot of beneficial information.

  121. cialis canada https://linktr.ee/onlinepharmacies

    Fantastic information. Thanks a lot.

  122. canadianpharmacy https://graph.org/Pharmacies-in-canada-shipping-to-usa-08-12

    Many thanks, Quite a lot of information.

  123. online pharmacies https://telegra.ph/Recommended-canadian-pharmacies-08-12

    Cheers. Plenty of advice!

  124. tadalafil tablets https://graph.org/Safe-canadian-online-pharmacies-08-12

    Thank you! Wonderful information.

  125. canada drugs https://linktr.ee/canadianpharmacies

    Terrific forum posts. Appreciate it!

  126. Viagra dosage https://buyviagraonlinee.mystrikingly.com/

    You made your point very effectively!.

  127. buy cialis https://buyviagraonline.flazio.com/

    You suggested it adequately.

  128. buy generic cialis https://buyviagraonline.fo.team/

    You explained that perfectly!

  129. tadalafil generic https://noyano.wixsite.com/buyviagraonline

    You actually revealed this adequately!

  130. buy viagra cheap

    Viagra kaufen https://buyviagraonlinet.wordpress.com/

    Thanks a lot, Awesome information!

  131. cialis tablets https://buyviagraonl.livejournal.com/386.html

    Cheers. Wonderful information!

  132. buy viagra delhi

    Viagra daily https://buyviagraonline.nethouse.ru/

    Seriously lots of superb knowledge!

  133. generic cialis https://buyviagraonline.proweb.cz/

    Thank you! An abundance of knowledge!

  134. buy viagra cheap

    Viagra reviews https://buyviagraonline.zombeek.cz/

    You actually suggested this terrifically!

  135. tadalafil 10 mg http://jso7c59f304.iwopop.com/

    You actually mentioned this wonderfully!

  136. cialis purchase online without prescription https://buyviagraonline.teachable.com/

    Awesome material. Thank you!

  137. buy generic viagra

    How does viagra work https://buyviagraonline.micro.blog/

    Really plenty of awesome tips.

  138. buy generic cialis https://hub.docker.com/r/buyviagraonline/viagra

    You said it very well..

  139. generic for cialis https://viagrawithoutprescription.webflow.io/

    Truly a good deal of good data.

  140. Viagra 20 mg best price https://form.jotform.com/222341315941044

    Amazing write ups. Appreciate it!

  141. generic cialis https://linktr.ee/buyviagraonline

    Kudos. Very good information!

  142. cialis https://buyviagraonline.home.blog/

    You’ve made your point!

  143. canada medication https://canadianpharmaceuticalsonline.home.blog/

    You expressed it adequately.

  144. Viagra kaufen https://onlineviagra.mystrikingly.com/

    Many thanks. Good stuff!

  145. cialis canada https://reallygoodemails.com/onlineviagra

    Amazing lots of good info!

  146. buy viagra germany

    Buy viagra online https://viagraonline.estranky.sk/clanky/viagra-without-prescription.html

    Really a lot of great facts.

  147. generic for cialis https://viagraonlineee.wordpress.com/

    Incredible a good deal of amazing information!

  148. cialis 5 mg https://viagraonline.home.blog/

    Superb facts. Many thanks!

  149. generic for cialis https://viagraonlinee.livejournal.com/492.html

    You revealed that perfectly!

  150. cialis 20 mg best price https://onlineviagra.flazio.com/

    You have made the point.

  151. Viagra vs viagra vs levitra https://onlineviagra.fo.team/

    You suggested that really well!

  152. canada pharmacy

    canadian pharmacy uk delivery https://www.kadenze.com/users/canadian-pharmaceuticals-for-usa-sales

    Kudos. Awesome information!

  153. buy generic cialis https://linktr.ee/canadianpharmaceuticalsonline

    You actually stated this well!

  154. canadianpharmacy

    canadian prescription drugstore https://500px.com/p/listofcanadianpharmaceuticalsonline

    Thanks, An abundance of forum posts.

  155. canadian rx
  156. canadian drugs pinshape.com/users/2441621-canadian-pharmaceutical-companies

    Useful facts. Cheers.

  157. stromectol scabies

    stromectol demodex https://reallygoodemails.com/orderstromectoloverthecounter

    You actually reported this effectively.

  158. canadian pharmacy online 24 https://aoc.stamford.edu/profile/canadianpharmaceuticalsonline/

    Fine forum posts. Thank you!

  159. Viagra manufacturer coupon https://ktqt.ftu.edu.vn/en/question list/canadian-pharmaceuticals-for-usa-sales/

    Very well spoken of course. .

  160. Viagra manufacturer coupon https://aoc.stamford.edu/profile/Stromectol/

    Thanks. Lots of stuff.

  161. ivermectine

    buy ivermectin online fitndance https://ktqt.ftu.edu.vn/en/question list/order-stromectol-over-the-counter-10/

    Awesome info. With thanks.

  162. stromectol france

    stromectol treatment scabies https://orderstromectoloverthecounter.bandcamp.com/releases

    You revealed this really well.

  163. stromectol in india

    stromectol cream https://aoc.stamford.edu/profile/goatunmantmen/

    Reliable postings. Thanks.

  164. Viagra coupon https://web904.com/stromectol-buy/

    You expressed that well!

  165. Viagra coupon https://web904.com/buy-ivermectin-online-fitndance/

    You actually reported that effectively.

  166. Viagra rezeptfrei https://glycvimepedd.bandcamp.com/releases

    You actually expressed this adequately.

  167. Viagra vs viagra https://canadajobscenter.com/author/ereswasint/

    You suggested it adequately!

  168. drugstore online

    canadian pharmacy meds https://aoc.stamford.edu/profile/hispennbackwin/

    Many thanks. Awesome stuff.

  169. Tadalafil 5mg https://bursuppsligme.bandcamp.com/releases

    Seriously lots of awesome advice!

  170. northwestpharmacy 500px.com/p/phraspilliti

    Nicely put, Many thanks.

  171. stromectol tablets

    stromectol online https://500px.com/p/skulogovid/?view=groups

    Many thanks, A good amount of tips!

  172. canadian pharmacys

    canada pharmacies https://500px.com/p/bersavahi/?view=groups

    You actually mentioned it exceptionally well!

  173. buy viagra online usa https://reallygoodemails.com/canadianpharmaceuticalsonlineusa

    Thanks a lot! Useful stuff.

  174. best canadian pharmacies online https://www.provenexpert.com/canadian-pharmaceuticals-online-usa/

    Whoa quite a lot of amazing knowledge.

  175. Viagra sans ordonnance https://sanangelolive.com/members/pharmaceuticals

    Kudos! An abundance of material!

  176. canadian drug

    canadian pharmaceuticals https://buyersguide.americanbar.org/profile/420642/0

    Really quite a lot of helpful data.

  177. canadian pharcharmy online https://experiment.com/users/canadianpharmacy

    Wonderful write ups. Thank you!

  178. Viagra generico https://slides.com/canadianpharmaceuticalsonline

    Awesome material. Thanks a lot!

  179. Viagra or viagra https://challonge.com/esapenti

    You’ve made your position extremely effectively!.

  180. Discount viagra https://challonge.com/gotsembpertvil

    Thank you, Excellent stuff!

  181. Viagra vs viagra https://challonge.com/citlitigolf

    Appreciate it! Ample facts.

  182. facts stromectol

    purchase stromectol https://lehyriwor.estranky.sk/clanky/stromectol-cream.html

    Information clearly used!!

  183. dsdgbvda.zombeek.cz

    Viagra prices https://dsdgbvda.zombeek.cz/

    Reliable material. With thanks.

  184. Low cost viagra 20mg https://inflavnena.zombeek.cz/

    Appreciate it. Lots of stuff!

  185. canadianpharmacy https://wefbuyersguide.wef.org/profile/421914/0

    You actually said it very well.

  186. canada viagra https://legalmarketplace.alanet.org/profile/421920/0

    You actually suggested it superbly.

  187. Low cost viagra 20mg https://moaamein.nacda.com/profile/422018/0

    Thanks a lot, I appreciate it.

  188. Online viagra https://network.myscrs.org/profile/422020/0

    Excellent stuff. Kudos!

  189. Viagra tablets australia https://sanangelolive.com/members/girsagerea

    Truly many of valuable facts!

  190. Viagra kaufen https://www.ecosia.org/search?q=“My Canadian Pharmacy – Extensive Assortment of Medications – 2022”

    With thanks. I enjoy this.

  191. highest rated canadian pharmacies https://seedandspark.com/user/canadian-pharmaceuticals-online

    Thanks, Quite a lot of material.

  192. canada viagra https://search.gmx.com/web/result?q=“My Canadian Pharmacy – Extensive Assortment of Medications – 2022”

    Seriously plenty of useful info!

  193. online drug store

    canada pharmacies online prescriptions https://search.seznam.cz/?q=“My Canadian Pharmacy – Extensive Assortment of Medications – 2022”

    Great content. Regards.

  194. Viagra online https://sanangelolive.com/members/unsafiri

    Truly many of good material!

  195. canada pharmacy online

    Superb facts. Appreciate it.

  196. Viagra 5mg https://swisscows.com/en/web?query=“My Canadian Pharmacy – Extensive Assortment of Medications – 2022”

    Kudos. Ample knowledge!

  197. Generic viagra https://www.dogpile.com/serp?q=“My Canadian Pharmacy – Extensive Assortment of Medications – 2022”

    Thanks! Plenty of information.

  198. canada drug pharmacy

    Useful info. Thanks.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.